YatirimYapiyorum.gov.tr  
Hisse SenediTahvilHisse Senedi ile Tahvil Arasındaki FarklarVadeli İşlem SözleşmeleriYatırım Fonu Katılma BelgeleriKaldıraçlı Alım Satım İşlemleriKaydi Sistem Nedir?Takas Nedir?DiğerEmeklilik Planlama

Kaydi Sistem Nedir?

Kaydileştirme sermaye piyasası araçlarının, fiziki olarak basılmadan aynı nitelik ve hakları taşıyacak şekilde elektronik ortamda kayden izlenmesidir. Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesi süreci; sermaye piyasası araçları ve bu araçlara ilişkin hakların Merkezi Kayıt Kurulusu A.Ş. (MKK) tarafından, bilgisayar ortamında, ihraçcılar, yatırım kuruluşları ve hak sahipleri itibariyle tutulduğu ve bu araçlar üzerindeki hakların üçüncü kişilere karsı ileri sürülebilmesinde MKK'ya yapılan bildirim tarihinin esas alındığı hukuki sistem olarak tanımlanabilir. Fiziki olarak menkul kıymet basılması uygulamasından vazgeçilmesi, bu uygulamanın getirdiği maliyetlerden ve risklerden kurtulmaktan öte, bir bütün olarak haksahipliği bilgilerinin doğru ve güncel olarak tutulması ve takas/saklama sisteminin etkin ve güvenilir çalışmasını sağlamaya yöneliktir.

Kaydi sistemin avantajları;

  • Tüm piyasa aktörleri için daha düşük risk ve maliyet,
  • Her yıl milyonlarca dolar tutarında sertifika basım ve ihraç masrafından tasarruf,
  • Personel, saklama, sigorta ve borçlanma/ödünç maliyetlerinden tasarruf,
  • İhraççılar için sağlıklı ve güvenilir ortaklık pay defteri bilgilerini edinme imkanı,
  • Sermaye artırımı, temettü ödemeleri ve ortaklarla ilişki ve iletişimlerde zaman ve maliyet avantajı,
  • Sıfır sahte/kayıp/çalınma riski maliyeti,
  • Daha kısa, etkin ve hızlı takas süreci,
  • Şirket-ortak ilişkilerinde etkinlik, ortaklık haklarının kullanımında kolaylık
  • Uluslararası entegrasyonu kolaylaştırma,
  • Uluslararası endüstri standardını sağlama

şeklinde sayılabilmektedir.

Hangi sermaye piyasası aracının kaydileşeceğine Sermaye Piyasası Kurulu karar vermektedir. Mevcut durum itibariyle kaydileştirilen sermaye piyasası araçları aşağıda yer almaktadır:

  • BİAŞ'ta işlem gören şirketlerin pay senetleri,
  • Devlet İç Borçlanma Senetleri
  • Menkul kıymet yatırım fonları,
  • Borsa yatırım fonları,
  • Özel sektör tahvilleri,
  • Bonolar,
  • Varantlar,
  • Varlığa dayalı menkul kıymetler,
  • Varlık teminatlı menkul kıymetler,
  • Sertifikalar,
  • Hazine Kira Sertifikaları,
  • Özel Sektör Kira Sertifikaları,
  • Yapılandırılmış Borçlanma Araçları

28 Kasım 2005 tarihinde Takasbank'ta Müşteri İsmine Saklama Sisteminde fiziken saklanmakta olan tüm hisse senetleri iptal edilerek, bu hesap kayıtları MKK tarafından devralınarak pay senetleri artık sadece MKK 'da kayden hak sahibi bazında izlenmek suretiyle kaydi sisteme geçilmiştir. Bu tarihten sonra Borsa İstanbul'da alım-satımı yapılacak pay senetlerinin takasına sadece kaydi pay senetleri kabul edilmektedir.

Pay senetlerinin kaydileşme tarihinden sonra yapılan tüm bedelli ve bedelsiz sermaye artırımlarında artık fiziki senet basım ve teslimi yapılmamakta sadece kaydi pay ihracı söz konusu olmaktadır.

Ayrıca, likit fonlar dışındaki yatırım fonlarının kaydi sisteme dahil edilmesi işlemleri 31.12.2005 tarihinde, likit fonların katılma belgelerinin işlemleri ise 31.03.2006 tarihinde tamamlanmıştır. Hak sahiplerinin fiziken sakladıkları pay senetlerinin ve yatırım fonu katılma belgelerinin kaydileştirilmesi gerekmektedir. Bunun için hak sahiplerinin, pay senetlerini ve katılma belgelerini kendi hesaplarında kaydileştirilmek üzere ihraççılar veya yetkili yatırım kuruluşları vasıtasıyla MKK'ya teslim edilmesini sağlamaları gerekmektedir.

Detaylı bilgi için bkz. https://www.mkk.com.tr