YatirimYapiyorum.gov.tr  
Hisse SenediTahvilHisse Senedi ile Tahvil Arasındaki FarklarVadeli İşlem SözleşmeleriYatırım Fonu Katılma BelgeleriKaldıraçlı Alım Satım İşlemleriKaydi Sistem Nedir?Takas Nedir?DiğerEmeklilik Planlama

Takas Nedir?

Takas nedir?

Takas, piyasalarda gerçekleşen işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan yükümlülüklerin, aracı kuruluşlar tarafından, merkezi takas kuruluşunun belirlediği süre ve şartlarda, yerine getirilmesi suretiyle taraflar arasında fon ve/veya varlıkların nihai transferini sağlayan süreçlerin tamamını ifade etmektedir.

Takasbank, borsalar bünyesindeki piyasalarda gerçekleşen pay, borçlanma araçları, yurt dışı sermaye piyasası araçları, türev araçlar ve kıymetli madenler ile ilgili işlemlerin nakit ve menkul kıymet takasını sonuçlandırmak üzere yetkilendirilmiş merkezi takas kuruluşudur. Borsa üyelerinin alım satım işlemlerinden doğan menkul kıymet teslim etme ve teslim alma taahhütleri ile alım satıma konu olan menkul kıymet karşılığındaki ödeme taahhütleri Takasbank aracılığıyla hesaben sonuçlandırılır.

Ayrıca Takasbank, etkin bir teminat ve risk yönetim sistemi geliştirerek sermaye piyasalarının risk yönetim altyapısının güçlendirilmesine ve piyasada aracılık maliyetlerinin azaltılmasına katkı sağlamaktadır.

        - Risk Yönetimi

Takas işlemlerinde yatırımcıların karşılaşabilecekleri en önemli risk karşı taraf riskidir. Karşı taraf riski, sermaye piyasasında alım-satım yapan taraflardan birinin bu işleme ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesi sonucu işlemin diğer tarafının zarara uğraması riskidir. Söz konusu risk, Takasbank tarafından uygulanan etkin temerrüt sistemi, teminatlandırma süreçleri ve garanti fonu uygulamaları ile minimum seviyeye indirilmiştir.

        - Teminat Yönetimi

Takasbank'a teslim edilen teminatların değerlenmesinde, teminatların likiditesine göre farklı teminat katsayıları ve teminat değerleme kuralları uygulanmaktadır. Böylelikle teminattaki varlıkların fiyatlarında meydana gelebilecek dalgalanmalar nedeniyle ortaya çıkabilecek değer düşüş riski azaltılmaktadır. Ayrıca belli varlıkların teminata kabulünde (örneğin pay) sınırlama getirilerek yoğunlaşma riski azaltılmaktadır. Teminat mektubunun kabulünde merkezi risk yönetimi kapsamında riskler bütünleştirilmekte, ilgili teminat mektubunu veren bankanın limiti takip edilmekte, "back to back" teminat kabul edilmemektedir.

        - Merkezi  Karşı Taraf (MKT) Rolü (Central Counterparty-CCP)

Takasbank Borsa İstanbul nezdinde gerçekleşen işlemlerde MKT hizmeti sunmak için çalışmalarını sürdürmektedir. MKT hizmeti ile Takasbank alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcıdır.

        - Teminat ve Risk Yönetiminin Takasbank Nezdinde Merkezileştirilmesi

Teminat ve risk yönetiminin merkezileştirilmesi, 2009 yılında yayımlanan İstanbul Finans Merkezi Strateji ve Eylem Planı'nda Takasbank'ın sorumluluğuna verilmiştir.

Borsa Istanbul nezdinde bulunan piyasalara ait teminatların Takasbank'a devredilerek, teminat değerlemesi ve teminat takibi işlemlerinin Takasbank tarafından takip edilmesi ve ikinci aşamada tezgah-üstü piyasaların da bu merkezi yapıya dahil edilmesi planlanmaktadır.